Na przełomie wieków, gdy katalońska wieś próbowała się odrodzić po niszczycielskiej epidemii filoksery, pojawiło się pokolenie architektów, którzy całkowicie zrewolucjonizowali produkcję wina. Nagle stare kadzie i tradycyjne domy wiejskie ustąpiły miejsca duże spółdzielcze winnice o modernistycznym charakterzezaprojektowane tak, aby były widowiskami na dużą skalę i aby zachwycały każdego, kto przyjdzie je zobaczyć.
Te konstrukcje, które wielu ochrzciło mianem „katedry wina”Były one efektem bardzo specyficznego koktajlu: kryzysu gospodarczego, pędu kooperacyjnego, innowacji technicznych i talentu twórczego. Pośród tego wszystkiego wyłania się kluczowa postać: architekt. César (Cèsar) Martinell, bezpośredni uczeń Gaudiego, który potrafił przełożyć potrzeby chłopów na spektakularne i jednocześnie niezwykle funkcjonalne budowle.
Kontekst: od kryzysu filoksery do powstania spółdzielczości
Po zniszczeniach spowodowanych przez filokserę katalońscy chłopi uznali, że nadszedł czas, aby przestać narzekać i znaleźli prawdziwe rozwiązanie w postaci spółdzielni: połączyć się, aby produkować winoAby obniżyć koszty i zyskać przewagę nad pośrednikami. Sektor rolny przeszedł od pracy indywidualnej do organizowania się zbiorowo.
W drugiej dekadzie XX wieku ruch spółdzielczy silnie się zakorzenił, zwłaszcza we wnętrzu Tarragony i w regionach takich jak Terra Alta, gdzie Powstało wiele nowo wybudowanych winnic rolniczych.Zamiast improwizować, rolnicy zwrócili się do architektów, którzy byli w stanie podjąć się tego wyzwania, łącząc logikę przemysłową z język modernistyczny który odniósł sukces w miastach.
Architekci lubią Césara Martinella i Pere Domènecha (syn słynnego Lluísa Domènecha i Montanera) zrozumiał, że wieś potrzebuje czegoś więcej niż tylko prostych szopek. Chodziło o zaprojektowanie przestrzenie przeznaczone do masowej produkcji winaz dobrymi warunkami higienicznymi, wentylacją, naturalnym światłem i konstrukcjami, które mogą wytrzymać tony pleśni bez utraty stabilności.
W ten sposób krajobraz rolniczy zaczął być zasiedlany przez Budynki modernistyczne przeznaczone do celów rolniczychNależały do nich winiarnie, olejarnie, tłocznie oliwy, a nawet niektóre młyny zbożowe. Szacuje się, że w Katalonii wzniesiono około 50 takich budynków, z których wiele uważa się dziś za prawdziwe perełki dziedzictwa.
Wśród nich znajdują się winnice spółdzielcze Gandesa i El Pinell de Braiw Terra Alta, a także winnica Nulles w Camp de Tarragona, prawdziwe odniesienia do tego zjawiska architektonicznego i enologicznego, które ostatecznie otrzymało nazwę „katedr wina”.
César Martinell, uczeń Gaudiego, który wprowadził modernizm na wieś
Centralną postacią w tej historii jest niewątpliwie César Martinell, uczeń, przyjaciel i wielki popularyzator Gaudiego. Nie tylko go znał i pracował z nim ramię w ramię, ale także dogłębnie przestudiował jego metody i dostosował je do zupełnie innej rzeczywistości: architektura rolnicza i spółdzielcza.
W latach 1918–1924 Martinell przeżywał okres największej intensywności pracy jako architekt wiejski. W tych latach Zaprojektował blisko pięćdziesiąt budynków związanych ze światem rolnictwa, głównie winiarnie, olejarnie, tłocznie oliwy, a nawet młyn zbożowy. Stał się wiodącym specjalistą w projektowaniu budynków dla przemysłu rolnego na dużą skalę.
W dziedzinie enologii przemysłowej Martinell musiał szukać inspiracji poza Hiszpanią. Podróżował, prowadził badania i konsultował się bezpośrednio z rolnikami.Obserwowanie z pierwszej ręki, jak pracują i czego dokładnie potrzebują, aby usprawnić produkcję wina i oliwy. To aktywne słuchanie było kluczem do sukcesu ich winiarni.
Chociaż on zawsze związany z modernizmem Ze względu na jego związek z Gaudim wielu ekspertów zgadza się, że Martinell wpisuje się również w ruch NoucentismeJej architektura łączy w sobie pewien klasycyzm, czyste linie i wyraźne dążenie do formalnego uproszczenia z typowymi dla Gaudiego technikami konstrukcyjnymi, takimi jak łuki łańcuchowe i ceglane sklepienia.
Rezultatem jest język przejściowy, będący połączeniem modernizmu inspirowanego dziełami Gaudiego i bardziej stonowanych nurtów noucentyzmu. Same konstrukcje stają się ozdobą., nie przeciążając go zbędnymi ozdobami i sztucznymi osłonami, które ukrywają system konstrukcyjny.
Zasady architektury rolniczej Martinella
W swoich spółdzielczych winiarniach Martinell zastosował szereg bardzo jasnych zasad: funkcjonalność, ekonomia i estetykaNie chodziło tylko o budowanie pięknych budynków, ale o to, by służyły one procesowi produkcji wina na dużą skalę.
Z punktu widzenia funkcjonalnego szukałem przestronne, dobrze wentylowane i oświetlone magazyny z dobrym zarządzaniem termicznymCelem było zapobiegnięcie uszkodzeniu wina przez ciepło, kontrola fermentacji i umożliwienie uwalniania gazów bez narażania produktu lub pracowników na niebezpieczeństwo.
Jeśli chodzi o gospodarkę, sytuacja również była napięta. Po I wojnie światowej Materiały takie jak drewno stały się znacznie droższeZmusiło ich to do znalezienia tańszych i bardziej efektywnych rozwiązań. Martinell zwrócił się ku tradycyjnym i lokalnym zasobom, które pozwoliły mu zaoszczędzić na kosztach bez poświęcania jakości i bezpieczeństwa.
Dlatego zdecydował się na kadzie i leje częściowo zakopanektóry nie potrzebował aż tak dużej izolacji, a dzięki wszechobecności Sklepienie katalońskieByła to lekka i ekonomiczna technika, nie wymagająca skomplikowanych deskowań ani wysoko wykwalifikowanej siły roboczej. Był to szybki i solidny sposób budowania, doskonale sprawdzający się na terenach wiejskich.
Zastosowanie murowanie z cegły i kamienia To dopełniło całość. Ponieważ były to materiały lokalne, ich cena była niższa, a ponadto idealnie pasowały do estetyki, której szukał: solidne kamienne cokoły u podstawy, odsłonięte ceglane ściany i duże łuki konstrukcyjne, które nadawały fasadom rytm i elegancję.
Łuki paraboliczne, sklepienia i światło: znak rozpoznawczy Gaudiego w winnicach
Modernistyczne winiarnie związane z Martinell są natychmiast rozpoznawalne dzięki swoim ogromne łuki paraboliczne lub łańcuchowektóre podtrzymują dach i definiują sylwetkę naw. To rozwiązanie wyraźnie inspirowane Gaudim, ale dostosowane do wiejskiego świata i potrzeb produkcyjnych.
W miejscach takich jak spółdzielnia El Pinell de Brai czy winnica Nulles łuki te są połączone z perforowane spandrele, które umożliwiają przenikanie światłaStwarzając wrażenie lekkości, niespotykane w budynkach o takiej kubaturze. Choć są to ogromne konstrukcje, wnętrze nie wydaje się ciężkie ani ciemne.
Powtarzanie tych łuków, dodane do sklepienia ceglane pokrywające nawyTworzy niemal sakralną atmosferę. Nieprzypadkowo dramaturg Àngel Guimerà nazwał te winnice „Katedrami Wina”, co przyjęło się tak bardzo, że dziś używa się go w odniesieniu do wszystkich tych monumentalnych budowli.
Oprócz wzajemnego oddziaływania łuków i sklepień często pojawiają się następujące elementy: okna wielkoformatowe które gwarantują dobre naturalne oświetlenie, kluczowe w pomieszczeniach, w których pracuje się z płynami, zbiornikami i maszynami. Pionowe ściany, wysokość naw i ceglana elewacja wzmacniają ideę świątyni poświęconej winu.
Na niektórych fasadach stonowana struktura jest wzbogacona detale ceramiczne lub dyskretne elementy dekoracyjne, często będące dziełem artystów takich jak ceramik Xavier Nogués, którzy dodają koloru i odrobinę humoru, nie łamiąc przy tym konstrukcyjnej logiki całości.
Spółdzielcza winiarnia jako narzędzie społeczno-ekonomiczne
Za tą spektakularną architekturą kryje się bardzo konkretna rzeczywistość: potrzeba rolników, dołączaj do spółdzielni, aby przetrwać i konkurować na coraz bardziej wymagającym rynku. Te winnice nie były estetycznym kaprysem, lecz centralnym punktem projektu społeczno-ekonomicznego.
Połączenie Modernistyczna winiarnia lub Celler Cooperatiu Powstał właśnie po to, by nadać fizyczną formę temu nowemu sposobowi organizacji produkcji. Rolnicy nie mogli już indywidualnie ponosić kosztów przemysłowej produkcji wina i zdecydowali się na utworzenie związków rolniczych i banków wiejskich, które wspólnie zarządzały produkcją i sprzedażą wina.
Dobrym przykładem tego jest „Unia Rolnicza i Wiejska Kasa Oszczędnościowa Sant Medir” w Sant Cugat, założona w 1921 roku. Skupiała ona przede wszystkim małych i średnich właścicieli oraz dzierżawców zajmujących się uprawą winorośli i produkcją wina. W jej statucie określono bardzo jasno cele.
Wśród jego celów znalazło się tańsze karnetyDostęp do maszyn rolniczych, utworzenie wspólnej winiarni spółdzielczej oraz ograniczenie nadużyć nieodłącznie związanych z systemem kapitalistycznym, który często karał drobnych producentów, należały do kluczowych celów. Zasada „jedna osoba, jeden głos” miała na celu zapewnienie demokratycznych i zrównoważonych rządów.
W praktyce droga nie była łatwa. Były napięcia wewnętrzne i próby kontrolowania spółdzielni przez niektórych dużych właścicieli ziemskichTo oddaliło projekt od tego egalitarnego ideału. Doprowadziło to do odejścia niektórych partnerów dysponujących znacznym kapitałem i pozostawiło projekt w niepewnej sytuacji finansowej, do tego stopnia, że zlecenie powierzone Martinellowi w 1921 roku nie mogło zostać w pełni zrealizowane.
Modernistyczna winiarnia Sant Cugat: częściowo zachowane dzieło
Budynek, który dziś można zobaczyć w Sant Cugat, to zaledwie część starej modernistycznej winiarni zaprojektowanej przez MartinellaDuża jego część została zburzona w 1994 roku. Do dziś przetrwał jedynie fragment, pozwalający dostrzec rozwiązania zastosowane przez architekta.
Choć na pierwszy rzut oka można by sądzić, że mamy do czynienia z dyskretnym modernizmem, po bliższym przyjrzeniu się okazuje się, że: kilka elementów wyraźnie powiązanych z tym stylem: łuki łańcuchowe, sklepienia w konstrukcjach, odsłonięte ceglane i kamienne cokoły u podstawy fasad – wszystko to jest charakterystyczne dla szkoły Gaudiego.
Mimo to Martinell jest często cytowany jako raczej noucentistaWłaśnie dlatego, że jego język jest stonowany, racjonalny i powściągliwy. Związek z Gaudim jest dostrzegalny w sposobie, w jaki operuje formami strukturalnymi i pewnymi zasadami konstrukcyjnymi, ale bez popadania w przesadną dekoracyjność.
W tej winnicy w Sant Cugat, podobnie jak w innych projektach tego samego architekta, elementy ozdobne są bezpośrednią konsekwencją systemu konstrukcyjnego: Belki, łuki i sklepienia pełnią funkcję dekoracyjną.Bez zbędnych ozdób i warstw. Brak pokryć, które zasłaniałyby sposób podparcia ścian; wszystko jest widoczne.
Winiarnia działała normalnie do 1988 roku, w którym Ostatnie wino zostało zrobioneOd tego czasu obiekt popadł w ruinę, a kilka lat później został częściowo rozebrany, po czym pozostała jedynie bryła, którą dziś możemy uważać za świadectwo tamtego etapu spółdzielczego.
Nulles: Katedra Wina w Camp de Tarragona
Spośród wszystkich dzieł Martinella, Winiarnia Nulles, znana jako Katedra WinaZajął ważne miejsce. Jest jednym z najwspanialszych przykładów modernizmu zastosowanego w architekturze rolniczej i po renowacji został uznany za dobro kultury o znaczeniu narodowym.
Jej fasada jest szczególnie uderzająca: wysoki kamienny cokół Elewacja łączy pionowe ceglane pilastry z elementami z glazurowanej ceramiki. To połączenie faktur i kolorów wzmacnia wrażenie monumentalności, nie tracąc przy tym podstawowej logiki strukturalnej.
Łuki paraboliczne podtrzymujące dach kształtują wnętrze nawy i umożliwiają wielka amplituda bez konieczności stosowania centralnych kolumn, które utrudniałyby pracę. Przestrzeń została zorganizowana z myślą zarówno o cyrkulacji wina, jak i o przepływie pracowników.
Ale winiarnia Nulles wyróżnia się nie tylko urodą. Martinell zadbał o to, spełnił wszystkie niezbędne warunki do efektywnego wytwarzania wina: dobra wentylacja, odpowiednia wysokość do obsługi zbiorników, kontrola temperatury i logiczne rozmieszczenie ułatwiające codzienne zadania.
Dziś wizyta w Nulles pozwala odkryć historię, sztukę i winiarstwo w jednym miejscu. Produkcja jest kontynuowana, choć w ilościach dostosowanych do obecnych realiów, a winiarnia stała się również przestrzeń turystyki winiarskiej gdzie organizowane są wycieczki z przewodnikiem oraz degustacje win i olejów z regionu.
Gandesa i El Pinell de Brai: modernistyczne ikony Terra Alta
W Terra Alta spółdzielnie Gandesa i El Pinell de Brai To chyba najbardziej znane przykłady takich winiarskich katedr. Oba są dziełem Martinella i doskonale oddają jego rozumienie architektury rolniczej.
To są duże statki imponująca objętość i przytłaczająca pionowośćZbudowane głównie z cegły i otwarte na zewnątrz poprzez duże okna, które pozwalają na dopływ naturalnego światła do wnętrza, budynki charakteryzują się ogromnymi parabolicznymi łukami, które dominują nad konstrukcją i tworzą niemal religijną atmosferę.
Inżynier Isidre Campllonch ściśle współpracował z Martinellem W tych projektach zapewniamy rozwiązania techniczne zapewniające odpowiednią wentylację i odpowiednią izolację wina od ciepła. Zbiorniki wyposażone są w komory napowietrzające, które chronią zawartość, a jednocześnie umożliwiają odprowadzanie gazów powstających podczas fermentacji.
Budynki te zachwycają połączeniem przemysłu i sacrum: Wyglądają jak świątynie, ale są zaprojektowane do pracy.Dlatego Guimerà wymyślił na ich temat określenie „katedry wina”, aby podkreślić odmienność winnic w Jerez i podkreślić ich wyjątkowość na tle katalońskiego krajobrazu.
Na fasadzie spółdzielni El Pinell de Brai, a duży fryz ceramiczny, dzieło Xaviera Noguésaktóry przedstawia czynności związane z produkcją wina i oliwy z oliwek w nieco karykaturalnym stylu. Ten artystyczny akcent dodaje charakteru architekturze, która, choć funkcjonalna, nie rezygnuje z symboliki ani estetyki.
„Katedry Wina”: definicja i charakterystyka architektoniczna
W kontekście katalońskim duża spółdzielcza winiarnia zbudowana w stylu katalońskim jest uważana za „katedrę wina”. modernista, mniej więcej między 1910 a 1920 rokiem. Termin ten pojawił się po raz pierwszy w odniesieniu do spółdzielni l’Espluga de Francolí, a następnie rozprzestrzenił się na Gandesę, Nulles i inne podobne winnice.
Wspólną cechą jest organizacja organu centralnego w dwa duże magazyny VATNakryte łukami parabolicznymi i sklepieniami z cegły. Łuki są ułożone prostopadle do drzwi wejściowych, tworząc bardzo wyraźny rytm wnętrza, przypominający, choć w innej skali, nawy kościoła.
Oba budynki mają zazwyczaj dachy o różnej wysokości, co pozwala otwarte świetliki lub wysokie okna do wpuszczania światła i oznacza, że sklepienia dachowe nie muszą być tak duże, co pozwala na redukcję ilości materiału i ogólnego ciężaru konstrukcji.
Za tymi dwoma głównymi statkami zwykle znajduje się jeden trzecia nawa, wyższa i węższaObszar, przykryty tradycyjnym sklepieniem, służy do odbioru winogron. To tutaj trafiają zebrane owoce, zanim zostaną przetransportowane do kadzi i zbiorników fermentacyjnych.
Znajdują się one często na zewnątrz, przy drodze żelbetowe daszki chroniące leje gdzie rozładowywane są winogrona. Zbiorniki na wodę, przypominające dzwonnice i wzmacniające analogię do katedr, są podtrzymywane przez ścianę sali recepcyjnej.
Jako elementy dekoracyjne często można znaleźć glazurowane ceramiczne gargulce, małe płytki zdobiące czołgi lub tarcze spółdzielni, również wykonane z ceramiki, jak na przykład tarcza zaprojektowana przez Xaviera Noguésa dla jednego z tych budynków, zniszczona w czasie wojny i później zastąpiona wersją niższej jakości.
Duże wymiary, pionowość i obecność zbiorników na wodę przypominających dzwonnice sprawiają, że te konstrukcje Imponują zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie.w pełni uzasadniając przydomek „katedr wina”, który zachowały do dziś.
Raimat i modernistyczna kolonia rolnicza: kolejna wielka historia Gaudiego
Oprócz Martinell świat modernistycznych winnic powiązanych z uczniami Gaudiego ma jeszcze jeden fascynujący rozdział Raimat w prowincji LleidaTam, na terenie niegdyś jałowego, bezludnego pustkowia, zbudowano kolonię rolniczą łączącą w sobie utopię uprawy winorośli i ambicje architektoniczne.
Na początku XX wieku obszar ten był praktycznie opuszczony i jałowy krajobrazzapomniane od czasu powstania katalońskiego. Wszystko się zmieniło, gdy biznesmen Manuel Raventós Domènech, związany z sagą Codorníu, kupił około 3.200 hektarów saliny i postanowił ją całkowicie przekształcić.
Raventós przewidywał prawie 100 kilometrów rowów irygacyjnych do nawadniania terenuZasadził miliony drzew i zaczął uprawiać winnice tam, gdzie nikt nie uważał tego za możliwe. Nie zadowalał się jednak wyłącznie aspektem rolniczym; chciał, aby to miejsce wyróżniało się również imponującą architekturą.
Jego początkowym pomysłem było udanie się bezpośrednio do Antoniego Gaudiego, który wówczas skupiał się niemal wyłącznie na Sagrada FamiliaArchitekt z Reus odrzucił jednak zlecenie, gdyż był całkowicie skupiony na swoim opus magnum, choć nie pozostawił Raventósa bez rozwiązania.
Gaudí polecił mu jednego ze swoich najwybitniejszych uczniów, Joan Rubió i BellverRubió, kluczowa postać „drugiego pokolenia” Gaudíego, podjął się wyzwania i podjął się zaprojektowania kolonii rolniczej, winiarni, kościoła i domów.
Winiarnia Raimat: modernizm, beton i duch katedry
W 1918 roku Rubió podniósł Winiarnia Raimat, uważana za pierwszy budynek z żelbetonu w Hiszpanii stosowane do tego typu zastosowań. Jest to monumentalny budynek o długości około 150 metrów, w którym echa języka architektonicznego Gaudiego są aż nadto widoczne.
Wewnątrz łuki paraboliczne, przypory i nawiązania do gotyku Kształtują przestrzeń, która nieuchronnie przywodzi na myśl katedrę, ale poświęconą winu, a nie boskości. Betonowa konstrukcja łączy się z bardziej tradycyjnymi elementami, tworząc solidną i wizualnie efektowną całość.
Kilka lat później, w 1922 roku, Rubió dokończył zespół, budując Kościół Najświętszego Serca i projektowanie domów osadników. W ten sposób Raimat przestał być prostą, rozproszoną osadą rolniczą i stał się zaplanowana kolonia w stylu kolonii fabrycznych Llobregatale skupione na terenach wiejskich i winnicach.
Inwestycja obejmowała szkołę, spółdzielnię i różnorodne usługi, zintegrowane z architekturą łączącą funkcjonalność z nowoczesnością. Rubió zadbał o ogólną spójność projektu, dzięki czemu Krajobraz rolniczy i zabudowany połączą się w jedną narrację.
Dzisiaj, aby odwiedzić Raimat, trzeba przespacerować się po jedyne katalońskie miasto zrodzone z kompleksowego planu modernistycznego Zastosowane do świata wiejskiego. Winiarnia, kościół i domy zachowują ten pośredni, gaudowski charakter, będący efektem pracy ucznia, który potrafił zinterpretować ducha mistrza bez powtarzania go dosłownie.
Ponadto odwiedzający mogą skorzystać z pełnego doświadczenia turystyki winiarskiej, wina z DO Costers del Segre i środowisko, które pokazuje, jak ambitna wizja może przekształcić pustynię w terytorium winnic i wyjątkowej architektury.
Cała ta kolekcja modernistycznych winnic, spółdzielni wiejskich i kolonii rolniczych zaprojektowanych przez uczniów Gaudiego pokazuje, w jakim stopniu architektura była w stanie odpowiedzieć na kryzys na wsi, generując budynki, w których Produktywność, oszczędność środków i monumentalna estetyka idą ręka w rękęOd Nulles do Gandesy, przez Sant Cugat i Raimat, te winne katedry wciąż stoją, przypominając, że świat wiejski może być również scenerią dla wielkich dzieł sztuki i innowacji technicznych.
